Azerbaycan’da başörtüsü yasağı neyi örtüyor? İşçi sınıfı siyaseti Türkiye-Azerbaycan geriliminde nasıl tutum almalı!
Azerbaycan’la Türkiye arasındaki gerilim 21 Eylül’de Azerbaycan’da okullardaki başörtüsü yasağının sıkılaştırılmasıyla başlıyor. AKP çevrelerinden, siyasal İslamcı köşe yazarlarından hatta Oktay Saral gibi bizzat Erdoğan’ın başdanışmanlarından Azerbaycan’a eleştiriler yükseliyor. Bakü, kimseyi içişlerimize karıştırmayız diye ayağa kalkıyor. 31 kişi hakkında Azerbaycan’a giriş yasağı veriliyor, yetmiyor Ankara’dan adeta kelle istiyorlar. Oktay Saral görevden alınacak, Aliyev’i eleştiren sosyal medya hesapları kapatılacak! Erdoğan, Oktay Saral’ı veriyor ama yine de gerilimin ateşi sönmüyor.
Bir de işin dış politika boyutu var. Azerbaycan’ın İsrail’le yakın işbirliği ve ittifakı da tartışmaların odağında. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un, Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) 7. Zirvesi'ne katılmak üzere Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye gerçekleştirdiği ziyaret ve bunun üzerine Erdoğan’ın zirveye katılmayıp yerine Hakan Fidan’ı göndermesinin ardından Aliyev de Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı’na gelmeyip dışişleri bakanını gönderdi. Daha önce de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda soykırım suçlusu Netanyahu kürsüde konuşurken Türkiye dahil çok sayıda ülke salonu boşaltırken kalan az sayıda dinleyici arasında Azerbaycan temsilcisi de vardı. Bu olayların etrafında, Azerbaycan Türkiye’nin ağabeylik taslamasından, Türkiye de Azerbaycan’ın İsrail’le bu kadar içli dışlı olmasından rahatsız diyen hikayeler anlatılıyor.
Başörtüsü yasağı neyin vesilesi?
Görünenle gerçek her zaman olduğu gibi yine çok farklı. Doğru tutum almak için arka plandaki gerçek sorunları görmek gerekiyor. Azerbaycan’ın zaten var olan başörtüsü yasağını sıkılaştırması, basit bir yaşam tarzı meselesi değil. Biz bunu Türkiye’de 28 Şubat döneminden gayet iyi biliyoruz. Başörtüsü yasağı, toplumdaki sınıf karşıtlıklarını laiklik-İslamcılık kutuplaştırmasıyla bastırmanın, halk içinde Batı emperyalizmi ve İsrail Siyonizmi ile karşı karşıya gelen İran’a karşı düşmanlık oluşturmanın vesilesi. Peki ya Türkiye? Evet. Türkiye’nin Azerbaycan’da tarikat ve cemaatler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetler de bir rahatsızlık kaynağı ama Türkiye ile Azerbaycan’ın arasının açılmasının sebebi Türkiye’deki iktidarın İsrail karşıtlığı falan değil! Çünkü Türkiye’deki iktidar her şeyden önce İsrail karşıtı değil! Öyle olsa soykırım devam ederken el birliği ile Azerbaycan petrolünü Bakü-Ceyhan üzerinden İsrail’e taşırlar mıydı? İsrail İran’la savaşa tutuşmuşken Kürecik Üssü aracılığıyla İsrail ve ABD’ye askerî ve istihbari destek sunarlar mıydı? Dahası Suudi Arabistan’la ittifak kurup, ABD ve İsrail’le aynı cepheden Yemen’in Filistin’in yanında direnen meşru hükümetini tehdit ederler miydi?
AKP’nin gücüne giden neydi?
Türkiye’deki iktidarın gücüne giden başka bir şey. Azerbaycan’ın İsrail’e yönelik tutum ve tavırları, Türkiye’deki iktidarın bir taraftan eylemleriyle İsrail’e destek verip diğer taraftan hamasetle İslam ve Türk dünyasının lideri olarak Filistin’in yanındaymış havalarını bozuyor. Akıllarınca Batı Asya’da Türkiye’yi ikna etmeden ABD ve İsrail’in çıkarlarını koruyamayacağı, Orta Asya’ya giriş kapısının da Ankara olduğunu iddia ediyorlar. Değil mi ki Azerbaycan ordusunu NATO müktesebatıyla eğiten Türk Silahlı Kuvvetleri’dir. Değil mi ki Sovyetler yıkılırken Amerikancı Turan hayallerini köpürterek, Afganistan’da NATO misyonuna başkanlık ederek emperyalizmi Orta Asya’ya sırtında taşıyan Türkiye’dir. Ama ABD, Güney Kafkasya’yı Orta Asya’ya bağlayan yola çoktan Trump koridoru adını taktı. Azerbaycan da artık İsrail ve Batı emperyalizmine Türkiye üzerinden değil doğrudan bağlanıyor. Orta Asya Türki devletleri de Azerbaycan’la aynı yoldan yürüyor. Hepsi teker teker Güney Kıbrıs’la ilişkilerini geliştirerek ve KKTC’yi gayri meşru ilan etmeye devam ederek, Batı emperyalizmi ile ilişkilerini Türkiye’nin kolları ve kanatları altında yürütmeyi reddediyorlar. Bu yüzden Erdoğan, Aliyev’e karşı başdanışmanını feda edecek kadar alttan alıyor. Binali Yıldırım çıkıp “Azerbaycan’ın içişlerine karışmaya yelteneni en şiddetli şekilde cezalandırırız” gibi vur deyince öldüren açıklamalar yapabiliyor. Telaşla Azerbaycan’la arayı düzeltmeye çalışıyorlar, yoksa bugüne kadar küçük kardeş muamelesi yaptığı, arka bahçesi olarak gördüğü Azerbaycan’a dahi söz geçiremeyen Türkiye’yi kime nasıl bölgesel güç olarak pazarlayacaklar? (Süper güç masalını, bırakın dünyayı, artık AKP seçmeni dahi yememeye başladı!)
İşçi sınıfı siyasetinin tutumu ne olmalı?
Şimdi işçi sınıfının enternasyonalist ve anti-emperyalist bakış açısıyla bu tabloya bakıp ne Türkiye’deki ne de Azerbaycan’daki iktidarı haklı bulabiliriz. Her ikisi de emperyalist ve Siyonist işbirlikçisidir. Türkiye’deki iktidarın İslamcılığı da, Azerbaycan’daki iktidarın laikliği de emperyalist ve Siyonist işbirlikçiliğinin örtüsünden ibarettir. Biz Türkiye’de de Azerbaycan’da da laik, dünyevi ve bilimsel eğitimden yanayız ama başörtüsü yasağına dün de bugün de karşıyız. Türkiye’nin NATO’dan çıkmasını ve İsrail’e tam ambargo uygulamasını, Türkiye’deki emperyalist üslerin kapatılmasını savunuyoruz. Aynı zamanda Azerbaycan’ın Kafkasların bağrına sokulmuş emperyalist ve Siyonist bir hançere dönüşmesine de karşıyız. Hamasi ve içi boş “tek millet iki devlet” palavralarını da yutmuyoruz. İki devletin tüm Batı Asya ve dünya halklarıyla kardeşleşmesini savunuyoruz. Bunun için de iki devletin ilk iş olarak Bakü-Ceyhan’dan İsrail’in soykırım makinesine petrol taşımaya son vermesini istiyoruz.
Tüm ulusların kaderini özgürce tayin ettiği, eşit ve kardeşçe yaşadığı, ABD, AB, İngiliz emperyalizmi ve NATO’nun defedildiği, İsrail’den arındırılmış, Batı Asya ve Kafkasya Sosyalist Federasyonları için ileri!
Bu yazı Gerçek gazetesinin Kasım 2026 tarihli 206. sayısında yayınlanmıştır.