İran halkı ekmek ve hürriyet için ayakta

28 Aralık Pazar günü, İran’da büyük bir ekonomik gücü temsil eden Tahran’ın Kapalıçarşı dükkân sahiplerinin bir kısmı artan hayat pahalılığını protesto etmek için kepenk kapattı. İran’da her yönetimin mutlaka desteğini almaya çalıştığı, mevcut iktidarla da iyi ilişkilere sahip olagelen ve “Bazari” olarak bilinen bu kesimin eylemi ülkede bir kıvılcım rolü gördü. Her ne kadar Bazarilerin eylemi başlangıçta siyasi talepleri ağzına bile almıyor olsa da ülke çapında halk, bu ilk eylemleri desteklemek için sokaklara indi. İlk haftanın sonunda, eylemler İran’daki 31 bölgenin 17’sine yayılmış durumdaydı. Dahası Bazarilerin ilk gösterilerinin aksine, son günlerdeki eylemlerin açıkça İran’daki mollalar iktidarını hedefe koyan sloganları dile getirdiği ve devlet binalarını hedef aldığı da gelen bilgiler arasında.

Bu eylemler, 2022’de Mehsa Emini isimli bir genç kadının başörtüsünü uygun bağlamadığı gerekçesiyle devlet güçlerince öldürülmesi sonrası patlak veren eylemlerden birkaç açıdan ayrılıyor, daha ziyade 2019’da halkın ekmek mücadelesi içinde bankaları ateşe verdiği büyük mücadele dalgasına yakın duruyor. Eylemler henüz 2022 ve sonrasındaki hareketin kitleselliğine ulaşamamış olsa da, İran iktidarını geleneksel olarak destekleyen bir dizi kesime yayılmış olması bazı açılardan, bu seferki hareketi iktidar açısından daha bile tehlikeli kılıyor. Yukarıda andığımız Bazarilerin yanı sıra, eylemlerin taşraya ve küçük yerleşimlere hızla yayıldığı anlaşılıyor. Bazı açılardan mevcut mollalar rejiminin doğum yeri olan, dahası büyük dinî öneme sahip olan Kum gibi bir şehirde dahi az rastlanan biçimde eylemlerin başlaması İran iktidarını ayakta tutan desteğin çatırdamaya başladığına dair ilk emareler olabilir.

İran’ın emekçi halkının, artan enflasyon sebebiyle sofrada ekmeğin küçülmesine karşı ve mollalar iktidarına karşı hürriyet için mücadele etmesi tamamen meşrudur ve desteklenmelidir. Fakat İran gibi, Batı emperyalizminin hedefinde olan bir ülkede, eylemlerin başına üşüşmek isteyecek akbabalara karşı büyük bir dikkat de olmazsa olmazlar arasında. Nitekim ABD Başkanı Donald Trump, emperyalistlerin alışılageldik yüzsüzlüğü ile, eğer İran iktidarı eylemcileri hedef alırsa İran’a saldıracağını dile getirdi. Emperyalistlerin İran halklarının meşru eylemlerini ele geçirme çabalarının harekete geçen halk tarafından reddedileceği, halkın Haziran ayında ülkeye açılan savaşta emperyalist-Siyonist ittifaka karşı kenetlenmesinden anlaşılabilir. Emperyalistlere teslim olma zilletine haklı olarak karşı durduğu için Mollalar iktidarının safını terk edemeyen halk kesimleri de ancak bu koşulla ekmek ve hürriyet mücadelesine katılabilir. Bölgemizin tarihinin bize tekrar tekrar öğrettiği üzere, hürriyet emperyalistlerle kol kola değil, ancak onları dize getirerek kazanılır.

Bu yazı Gerçek gazetesinin Ocak 2026 tarihli 196. sayısında yayınlanmıştır.